निवडक दासबोध ओव्या · Brahman, Maya and the Self
ऊंच नीच नाहीं परी · दासबोध ७.२.२४-२७
ऊंच नीच नाहीं परी । रायारंका एकच सरी । झाला पुरुष अथवा नारी । तरी एकचि पद ॥ २४॥ ब्राह्मणांचें ब्रह्म तें सोंवळें । शूद्राचें ब्रह्म तें ओंवळें । ऐसें वेगळें आगळें । तेथें असेचिना ॥ २५॥ ऊंच ब्रह्म तें रायासी । नीच ब्रह्म तें परिवारासी । ऐसा भेद तयापाशीं । मुळींच नाहीं ॥ २६॥ सकळांस मिळोन ब्रह्म एक । तेथें नाहीं अनेक । रंक अथवा ब्रह्मादिक । तेथेंचि जाती ॥ २७॥
ब्रह्मात उच्च आणि नीच असा भेद नाही. ब्रह्म म्हणजे सर्वांच्या मुळाशी असलेले एकमेव सत्य. तेथे राजा आणि रंक सारखेच. पुरुष असो वा स्त्री, तेथे गाठायचे पद एकच आहे. ब्राह्मणाचे ब्रह्म सोवळे, म्हणजे शुद्ध, आणि शूद्राचे ब्रह्म ओवळे, म्हणजे अशुद्ध, असा वेगळेपणा तेथे मुळीच नाही. राजाचे ब्रह्म उच्च आणि त्याच्या परिवाराचे, सेवकांचे ब्रह्म नीच, असा भेदही तेथे मुळातच नाही. सर्वांचे मिळून ब्रह्म एकच आहे; तेथे अनेकपणा नाही. रंक असो, की ब्रह्मदेवासारखे देव असोत, सगळे तेथेच जाऊन पोचतात. ब्रह्मनिरूपणाच्या या समासात समर्थ हे सांगतात, त्याआधी ते म्हणतात की देहबुद्धीचा मोठेपणा परब्रह्मात चालत नाही; तेथे अहंभाव पूर्णपणे विरून जातो.