निवडक दासबोध ओव्या · Devotion
मी भक्त ऐसें म्हणावें · दासबोध ४.९.४-६
मी भक्त ऐसें म्हणावें । आणी विभक्तपणेंचि भजावें । हें आवघेंचि जाणावें । विलक्षण ॥ ४॥ लक्षण असोन विलक्षण । ज्ञान असोन अज्ञान । भक्त असोन विभक्तपण । तें हें ऐसें ॥ ५॥ भक्त म्हणिजे विभक्त नव्हे । आणी विभक्त म्हणिजे भक्त नव्हे । विचारेंविण कांहींच नव्हे । समाधान ॥ ६॥
आत्मनिवेदन ही नवविधा भक्तीतली नववी आणि शेवटची भक्ती. आत्मनिवेदन म्हणजे स्वतःलाच देवाला वाहून टाकणे. हे कळण्यासाठी तत्त्वांचे विवरण करावे लागते, असे समर्थ या समासाच्या आरंभी सांगतात. मी भक्त आहे, असे म्हणायचे, आणि देवापासून विभक्त, म्हणजे वेगळे राहून भजायचे. हे सारेच विलक्षण, विसंगत आहे, हे जाणावे. लक्षण असून त्याच्या उलट असणे, ज्ञान असून अज्ञान, भक्त असून वेगळेपणा, असाच हा प्रकार आहे. भक्त म्हणजे विभक्त नव्हे, आणि विभक्त म्हणजे भक्त नव्हे. विचार केल्याशिवाय यात काहीच समाधान होत नाही, असे समर्थ सांगतात. येथे समर्थ भक्त आणि विभक्त या शब्दांवर खेळतात. खरा भक्त देवापासून वेगळा नसतो. म्हणून पुढे ते सांगतात, देव कोण ते ओळखावे, आणि आपला आपण अंतरात शोध घ्यावा.