निवडक दासबोध ओव्या · The Guru and the Seeker
जो संसारदुःखें दुःखवला · दासबोध ५.३.३४-३५
जो संसारदुःखें दुःखवला । जो त्रिविधतापें पोळला । तोचि अधिकारी जाला । परमार्थविषीं ॥ ३४॥ बहु दुःख भोगिलें जेणें । तयासीच परमार्थ बाणे । संसारदुःखाचेनि गुणें । वैराग्य उपजे ॥ ३५॥
शिष्याच्या लक्षणांच्या या समासात समर्थ शिष्य कसा असावा, कसा नसावा, हे सांगतात. शिष्य अविवेकी नसावा, सुखात लोळणारा नसावा; संसाराच्या दुःखाने पोळलेला असावा, असे ते याच्या आधी म्हणतात. समर्थ म्हणतात, जो संसाराच्या दुःखाने दुःखी झाला, जो त्रिविध तापांनी होरपळला, तोच परमार्थाचा अधिकारी होतो. त्रिविध ताप म्हणजे देहामनाचे दुःख, इतर जीवांकडून येणारे दुःख, आणि दैवाने किंवा निसर्गाने येणारे दुःख. ज्याने पुष्कळ दुःख भोगले, त्याच्याच अंतरात परमार्थ ठसतो. संसारदुःखामुळेच वैराग्य उपजते. पुढे ते सांगतात, संसाराचा त्रास झालेल्यालाच विश्वास उपजतो, आणि त्या विश्वासाच्या बळावर तो सद्गुरूची कास घट्ट धरतो.