निवडक दासबोध ओव्या · This Book and This Life
मानिला प्रपंचीं आनंद · दासबोध ५.३.५७-५८
मानिला प्रपंचीं आनंद । केला परमार्थी विनोद । भ्रांत मूढ मतिमंद । लोधला कामीं ॥ ५७॥ सूकर पूजिलें विलेपनें । म्हैसा मर्दिला चंदनें । तैसा विषई ब्रह्मज्ञानें । विवेकें बोधिला ॥ ५८॥
शिष्याच्या लक्षणांच्या या समासात समर्थ खरे शिष्य आणि खोटे शिष्य यांतला फरक सांगतात. विषयसुखच ज्यांना खरे वाटते, आणि जे इतरांचे पाहून गुरूला शरण जातात, अशा पढतमूर्खांचे वर्णन ते येथे करतात. अशा माणसाने प्रपंचातच आनंद मानला, आणि परमार्थाची थट्टा केली. तो भ्रांत, मूढ, मंदबुद्धी, आणि कामवासनेत लोळत पडलेला. डुकराची सुगंधी उटण्यांनी पूजा करावी, किंवा रेड्याला चंदन चोळावे, तसे अशा विषयी माणसाला विवेकाने ब्रह्मज्ञान शिकवणे. ब्रह्मज्ञान म्हणजे परम सत्याचे ज्ञान. पुढच्या ओव्यांत समर्थ अशीच चित्रे देतात. उकिरड्यावर लोळणाऱ्या गाढवाला सुगंधाचे सोहळे कसले? अंधारात फिरणाऱ्या घुबडाला हंसांची पंगत कशी? कुत्र्याच्या तोंडी पक्वान्न, किंवा माकडाला सिंहासन, तसेच विषयासक्ताला ज्ञान.