निवडक दासबोध ओव्या · This Book and This Life
संसार म्हणिजे सवेंच स्वार · दासबोध ३.९.१-३
संसार म्हणिजे सवेंच स्वार । नाहीं मरणास उधार । मापीं लागलें शरीर । घडीनें घडी ॥ १॥ नित्य काळाची संगती । न कळे होणाराची गती । कर्मासारिखे प्राणी पडती । नाना देसीं विदेसीं ॥ २॥ सरतां संचिताचें शेष । नाहीं क्षणाचा अवकाश । भरतां न भरतां निमिष्य । जाणें लागे ॥ ३॥
मृत्यूच्या निरूपणाचा हा समास समर्थ या ओव्यांनी सुरू करतात. संसार म्हणजे लगेच निघून जाणारा स्वार. मरणाला उधार नाही; ते पुढे ढकलता येत नाही. शरीर मापाला लागले आहे, घडीघडीने ते मोजले जात आहे. घडी म्हणजे सुमारे चोवीस मिनिटांचे जुने कालमान. काळाची सोबत नित्य असते. पुढे काय होणार, त्याची गती कळत नाही. आपापल्या कर्माप्रमाणे प्राणी स्वदेशी किंवा परदेशी, कुठेही मरून पडतात. संचित, म्हणजे मागील कर्मांचा साठा, त्याचा शेष संपला की क्षणाचीही सवड मिळत नाही. पापणी लवते न लवते तोच जावे लागते, असे समर्थ सांगतात.