निवडक दासबोध ओव्या · Worldly Life Done Well
समयासारिखा समयो येना · दासबोध १८.६.६-८
समयासारिखा समयो येना । नेम सहसा चलेना । नेम धरितां राजकारणा । अंतर पडे ॥ ६ ॥ अति सर्वत्र वर्जावें । प्रसंग पाहोन चालावें । हटनिग्रहीं न पडावें । विवेकीं पुरुषें ॥ ७ ॥ बहुतचि करितां हट । तेथें येऊन पडेल तट । कोणीयेकाचा सेवट । जाला पाहिजे ॥ ८ ॥
एक प्रसंग दुसऱ्यासारखा येत नाही. म्हणून एकच नियम सहसा सर्वत्र चालत नाही. नियमालाच धरून बसले, तर राजकारणात अंतर पडते, काम बिघडते. समर्थांच्या मराठीत राजकारण म्हणजे आजचे सत्तेचे राजकारण नव्हे, तर माणसे आणि व्यवहार कुशलतेने हाताळण्याची कला. उत्तम पुरुषाच्या या समासात वस्त्रे-दागिने शरीराला शोभा देतात, तशी विवेक, विचार आणि राजकारण अंतराला शोभा देतात, असे ते सांगतात. ज्याच्याभोवती बरेच लोक असतात, त्याला ते शिकवत आहेत. हेकट, कठोर बोलणारा आणि सदा रागावणारा माणूस अशा व्यवहाराशी जुळवून घेऊ शकत नाही, असे ते आधी म्हणतात. अतिरेक सर्वत्र टाळावा. प्रसंग पाहून चालावे. विवेकी पुरुषाने हट्टाच्या आग्रहात पडू नये. फार हट्ट केला, तर तेथे तट पडतो, दोन बाजू एकमेकींसमोर अडून उभ्या राहतात. मग कोणा एकाचा तरी शेवट झालाच पाहिजे, असे समर्थ बजावतात.