तुकारामांचे निवडक अभंग
अभंग २२६६: वेदाचा तो अर्थ आह्मांसी च ठावा
वेदाचा तो अर्थ आह्मांसी च ठावा । येरांनीं वाहावा भार माथां ॥१॥ खादल्याची गोडी देखिल्यासी नाहीं । भार धन वाही मजुरीचें ॥ध्रु.॥ उत्पत्तिपाळणसंहाराचें निज । जेणें नेलें बीज त्याचे हातीं ॥२॥ तुका ह्मणे आलें आपण चि फळ । हातोहातीं मूळ सांपडलें ॥३॥
वेदांचा खरा अर्थ आम्हालाच ठाऊक आहे; इतरांनी फक्त त्याचे ओझे डोक्यावर वाहावे. खाल्लेल्या पदार्थाची गोडी नुसत्या पाहणाऱ्याला मिळत नाही. हमाल धनाचे ओझे वाहतो, ते फक्त मजुरीसाठी. उत्पत्ती, पालन आणि संहार यांचे खरे रहस्य, ज्याने बीज हाती घेतले, त्याच्याच हाती असते. तुकाराम महाराज म्हणतात, फळ आपणहूनच हाती आले, आणि हातोहात मूळही सापडले. वेद पाठ करणारे शब्द घोकतात, पण त्यांचा अनुभव घेत नाहीत; तुकोबांच्या दृष्टीने ते दुसऱ्याचे धन वाहणारे हमाल. वेदांचा अर्थ म्हणजे जगाची उत्पत्ती, पालन आणि संहार करणारे मूळ तत्त्व, म्हणजे देव. ते बीज ज्याच्या हाती आले, त्याला फळ आणि मूळ एकदमच सापडतात.