तुकारामांचे निवडक अभंग
अभंग ३२५१: आनंदाचे डोहीं आनंदतरंग
आनंदाचे डोहीं आनंदतरंग । आनंद चि अंग आनंदाचें ॥१॥ काय सांगो जालें कांहींचियाबाही । पुढें चाली नाहीं आवडीनें ॥ध्रु.॥ गर्भाचे आवडी मातेचा डोहळा । तेथींचा जिव्हाळा तेथें बिंबे ॥२॥ तुका ह्मणे तैसा ओतलासे ठसा । अनुभव सरिसा मुखा आला ॥३॥
आनंदाच्या डोहात आनंदाच्या लाटा उसळत आहेत. आनंद हेच त्या आनंदाचे अंग आहे. सगळ्याच्या पलीकडचे जे घडले आहे, ते काय सांगू? प्रेमाच्या भरात शब्द पुढे चालतच नाहीत. पोटातल्या बाळाच्या आवडीनुसार आईला डोहाळे लागतात; आतला जिव्हाळा तिच्या इच्छांतून बाहेर उमटतो. तुकाराम महाराज म्हणतात, साच्यात ओतलेला ठसा जसा हुबेहूब उमटतो, तसा आतला अनुभव जसाच्या तसा माझ्या मुखात आला आहे. डोहही आनंदाचा आणि लाटाही आनंदाच्या; लाटा म्हणजे पाणीच. तसे अनुभवणारा आणि आनंद आता वेगळे उरले नाहीत. तुकोबांचे शब्दही तसेच: बोलतात ते, पण त्यांच्या मुखातून बोलतो तो आत भरलेला अनुभव, जसे आईचे डोहाळे पोटातल्या बाळातून येतात.