चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
होणार तसे घडणार
तादृशी जायते बुद्धिर्व्यवसायोऽपि तादृशः । सहायास्तादृशा एव यादृशी भवितव्यता ॥
“जशी भवितव्यता, तशी माणसाची बुद्धी होते, तसेच त्याचे प्रयत्न होतात, आणि तसेच मदतनीसही त्याला भेटतात.” संस्कृत शब्द आहे भवितव्यता, म्हणजे “जे घडायचेच आहे ते”. प्रयत्न व्यर्थ आहेत, असे हा श्लोक म्हणत नाही. जे घडणार आहे, तेच प्रयत्नांनाही आकार देते, एवढेच तो म्हणतो. ज्याच्या नशिबात नुकसान आहे, तो चुकीचा भागीदार निवडतो, चुकीच्या माणसाला कर्ज देतो, आणि चुकीचा रस्ता धरतो. त्या त्या वेळी प्रत्येक निर्णय त्याला शहाणपणाचाच वाटतो. ज्याच्या नशिबात लाभ आहे, त्याला योग्य माणसे जणू योगायोगानेच भेटत जातात. कोणत्याही कामात माणूस जे घेऊन येतो, ते सगळे या तिघांत येते: बुद्धी, प्रयत्न आणि मित्र. तिन्ही एकाच दिशेने वळतात. अध्याय ६, श्लोक ६.