चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
टिकणाऱ्याचा साठा
अनित्यानि शरीराणि विभवो नैव शाश्वतः । नित्यं सन्निहितो मृत्युः कर्तव्यो धर्मसङ्ग्रहः ॥
“शरीरे टिकत नाहीत. वैभव कधीच शाश्वत नसते. मृत्यू सदा जवळच उभा असतो. म्हणून धर्माचा संग्रह करावा.” प्रत्येक ओळ एकेक आधार काढून घेते. एवढे भक्कम वाटणारे शरीर एक दिवस थकते. तिजोरीतला पैसा दुसऱ्यांच्या हाती जातो. मृत्यू रस्त्यावर कुठे दूर नाही; तो अगदी जवळ उभा आहे. शेवटचा शब्द आहे संग्रह: साठा करून ठेवण्यासाठी वापरला जाणारा शब्द. विचारी शेतकरी चांगल्या वर्षांत कोठार भरून ठेवतो, ते पुढच्या दुष्काळी वर्षांसाठी. धर्माबाबत, म्हणजे सदाचाराच्या पुण्याबाबत, श्लोक तशीच काळजी घ्यायला सांगतो. जुन्या समजुतीनुसार मरताना माणूस बरोबर नेऊ शकतो, असा हा एकच साठा आहे. रघुनाथजींच्या इंग्रजीत आणखी एक भर आहे: असे पुण्य माणसाला पृथ्वीवर कीर्ती आणि स्वर्गात सुख मिळवून देते. अध्याय १२, श्लोक १२.