चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
कधीच तृप्ती नाही
धनेषु जीवितव्येषु स्त्रीषु चाहारकर्मसु । अतृप्ताः प्राणिनः सर्वे याता यास्यन्ति यान्ति च ॥
“धन, जीवित, स्त्रिया आणि अन्न यांनी कधीच तृप्त न होता सगळे प्राणी गेले, जात आहेत, आणि जातील.” या चार गोष्टी शरीर आणि मन सतत मागत राहतात: खर्चायला पैसा, जगायला आणखी वर्षे, स्त्रीची संगत, आणि पुढचे जेवण. यातले काहीच कधी पुरेसे होत नाही. हाव संपण्याआधीच मृत्यू येतो; आजवरच्या प्रत्येक जिवाकडे तो असाच आला. महाभारतात राजा ययातीची कथा आहे. जगाचा उपभोग आणखी हजार वर्षे घेता यावा, म्हणून त्याने आपल्या सर्वांत धाकट्या मुलाचे तारुण्य उसने घेतले. शेवटी त्याने ते परत केले. तो म्हणाला, उपभोगाने इच्छा कधीच शमत नाही. यज्ञाच्या अग्नीत तूप ओतले, की तो अधिकच भडकतो; तशी इच्छाही वाढतच जाते. हा श्लोक प्रत्येक जिवाविषयी बोलतो, पण त्याची यादी पुरुषाच्या आयुष्यातून घेतलेली आहे. अध्याय १६, श्लोक १३.