चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
परदेशातला भुंगा
अलिरयं नलिनीदलमध्यगः कमलिनीमकरन्दमदालसः । विधिवशात्परदेशमुपागतः कुटजपुष्परसं बहु मन्यते ॥
“हा भुंगा एके काळी कमळाच्या हृदयात, पाकळ्यांच्या मधोमध, मकरंदाने धुंद आणि सुस्त होऊन पडून असे. आता दैवाने त्याला परदेशी आणले आहे, आणि कुड्याच्या फुलाचा रसही त्याला फार मोलाचा वाटतो.” भारतीय कवितेत कमळ हे फुलांची राणी, आणि भुंगा त्याचा एकनिष्ठ प्रियकर. कुटज (मराठीत कुडा) हे डोंगरात सर्रास आढळणारे रानटी झुडूप; त्याला लहान पांढरी फुले येतात. कमळापुढे ते अगदी साधे. रघुनाथजी कारणही सांगतात: त्या परक्या देशात कमळेच नाहीत. भुंग्याची आवड बदललेली नाही. बदलले आहे ते त्याचे नशीब. ज्या गोष्टीकडे त्याने एके काळी ढुंकूनही पाहिले नसते, ती आता त्याला मेजवानी वाटते. माणसांचेही असेच. मोठ्या वाड्यात राहिलेले कुटुंब दोन खोल्यांत राहू लागले, की पूर्वी लक्षातही न आलेल्या गोष्टींचे त्याला अप्रूप वाटते. दैव माणसाच्या इच्छांचे काय करते, एवढेच हा श्लोक दाखवतो; पुढे काही म्हणत नाही. अध्याय १५, श्लोक १५.