चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
चार सर्वश्रेष्ठ
नान्नोदकसमं दानं न तिथिर्द्वादशी समा । न गायत्र्याः परो मन्त्रो न मातुर्दैवतं परम् ॥
“अन्न आणि पाणी यांच्यासारखे दान नाही. द्वादशीसारखी तिथी नाही. गायत्रीपेक्षा श्रेष्ठ मंत्र नाही, आणि आईपेक्षा श्रेष्ठ दैवत नाही.” धार्मिक आयुष्याच्या चार अंगांतल्या या चार सर्वश्रेष्ठ गोष्टी: दान, पंचांग, प्रार्थना आणि कुटुंब. अन्न-पाण्याइतके खोलवर पोहोचणारे दुसरे दान नाही, कारण त्यांवरच माणूस जगतो. चांद्रमहिना पंधरा-पंधरा दिवसांच्या दोन पक्षांत विभागलेला असतो. प्रत्येक पक्षातल्या एकादशीला विष्णूसाठी उपवास करतात. तो उपवास द्वादशीला जेवून सोडतात, आणि हीच सर्वांत पवित्र तिथी मानली जाई. गायत्री हा वेदांतला सर्वांत पवित्र मंत्र: बुद्धीला प्रकाश दे, अशी सूर्याला केलेली प्रार्थना. तीन वरच्या वर्णांचे पुरुष तो पहाटे आणि सायंकाळी म्हणतात. शेवटी आणि सर्वांत वर आई. ती जीवनच देते, आणि मूल सर्वांत आधी आदर करते तो तिचाच. तैत्तिरीय उपनिषद हा वेदांना जोडलेल्या जुन्या उपदेशग्रंथांपैकी एक. गुरूचा निरोप घेणाऱ्या शिष्याला ते सांगते: “आईला देव मान.” अध्याय १७, श्लोक ७.