चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
हरवलेला मोती
अधः पश्यसि किं बाले पतितं तव किं भुवि । रे रे मूर्ख न जानासि गतं तारुण्यमौक्तिकम् ॥
रस्त्यावरचा एक छोटा प्रसंग. एक म्हातारी कमरेत वाकून, नजर जमिनीवर लावून चालली आहे. एक वाटसरू तिची थट्टा करत हाक मारतो: “का गं पोरी, खाली काय पाहतेस? जमिनीवर तुझे काय पडले आहे?” ती फटकन उत्तर देते: “अरे मूर्खा, तुला कळत नाही? माझ्या तारुण्याचा मोती हरवला आहे.” सगळा विनोद “पोरी” या शब्दात आहे. तिला पोरगी म्हणून तो तिची टिंगल करतो, आणि तो ज्या गोष्टीवर हसत होता, नेमके तेच ती त्याला उत्तरात ऐकवते. वयाने ती वाकली आहे, आणि तरीही, सगळेच शोधतात तसे, निसटून गेलेले तारुण्य ती शोधते आहे. तिचे उत्तर हजरजबाबी आहे, आणि मनाला चटका लावणारेही. तारुण्य हे असे एकच रत्न आहे, जे एकदा पडले, की कोणालाच पुन्हा उचलता येत नाही. अध्याय १७, श्लोक २०.