चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
म्हातारपण कशाने येते
अध्वा जरा मनुष्याणां वाजिनां बन्धनं जरा । अमैथुनं जरा स्त्रीणां वस्त्राणामातपो जरा ॥
कर्मानंतर पुस्तक काळ आणि वय यांच्याकडे वळते. “प्रवास हे माणसांचे म्हातारपण, आणि बांधून ठेवणे हे घोड्यांचे. शरीरसंबंधाविना राहणे हे स्त्रियांचे म्हातारपण, आणि ऊन हे कपड्यांचे.” या प्रत्येक गोष्टीमुळे तो तो जीव किंवा वस्तू वेळेआधीच जीर्ण होते. पायी किंवा बैलगाडीने केलेले लांबचे प्रवास माणसाला थकवून टाकत. सतत बांधून ठेवलेला, कधीच न पळवलेला घोडा ताठर आणि दुबळा होई. कडक उन्हात पडून राहिलेले कापड विटून कुजून जाई. स्त्रियांविषयीच्या ओळीचा अर्थ सरळ आहे: पुरुषाचा संग नसलेली स्त्री लवकर म्हातारी होते. हा एका पुरुष गुरूचा दृष्टिकोन आहे, आणि तो अशा जगातला आहे, जिथे स्त्रीचे आयुष्य विवाह आणि मुलांना जन्म देणे यांतच मोजले जाई. उच्च जातींतल्या विधवांना पुनर्विवाह करता येत नसे; उपवास आणि साधा वेष यांनी बांधलेले आयुष्य त्यांच्या वाट्याला येई. अध्याय ४, श्लोक १७.