चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
देव कुठे भेटतो
अग्निर्देवो द्विजातीनां मुनीनां हृदि दैवतम् । प्रतिमा स्वल्पबुद्धीनां सर्वत्र समदर्शिनः ॥
आता वचने उपासनेकडे वळतात. या श्लोकाची सुरुवात द्विजांपासून होते: तीन वरच्या वर्णांचे पुरुष, म्हणजे ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य: पुरोहित, योद्धे आणि व्यापारी. त्यांच्या मुलांची मुंज होई, म्हणजे जानवे घालण्याचा संस्कार; तो दुसरा जन्म मानला जाई. “द्विजांचा देव अग्नी. मुनींचा देव त्यांच्या हृदयात. अल्पबुद्धी माणसांचा देव मूर्तीत. आणि सर्वांना समान पाहणाऱ्यांचा देव सर्वत्र.” द्विजांची उपासना पवित्र अग्नीभोवती चाले; त्यात सकाळ-संध्याकाळ आहुती दिल्या जात. मुनी अंतर्मुख होतात, आणि देवाला आपल्या हृदयात शोधतात. देवळातल्या किंवा घरच्या देव्हाऱ्यातल्या मूर्तीविषयी श्लोक स्पष्टच बोलतो: ती अल्पबुद्धी माणसांसाठी आहे. सर्वांत वरचा तो, जो सगळ्या जिवांना समान पाहतो, आणि म्हणून सगळ्यांत देव पाहतो. अध्याय ४, श्लोक १९.