चाणक्य नीति · Fate, Worship and Liberation
कोणी कोणाला धरले?
उर्व्यां कोऽपि महीधरो लघुतरो दोर्भ्यां धृतो लीलया तेन त्वं दिवि भूतले च सततं गोवर्धनो गीयसे । त्वां त्रैलोक्यधरं वहामि कुचयोरग्रे न तद्गण्यते किं वा केशव भाषणेन बहुना पुण्यैर्यशो लभ्यते ॥
इथे कृष्णावर प्रेम करणारी एक स्त्री त्याची थट्टा करते. श्लोक तिचे नाव सांगत नाही; रघुनाथजी तिला कृष्णाची प्रिया राधा मानतात. “पृथ्वीवरचा एक छोटासा डोंगर तू दोन हातांनी खेळता खेळता उचललास, आणि त्यासाठी स्वर्गात आणि पृथ्वीवर गोवर्धनधारी म्हणून तुझे सतत गुणगान होते. त्रैलोक्य धारण करणाऱ्या तुलाच मी माझ्या स्तनांवर वागवते, आणि त्याची कोणी गणतीही करत नाही. केशवा, फार बोलून काय उपयोग? कीर्ती पुण्यानेच मिळते.” कृष्ण, म्हणजेच केशव, हा पृथ्वीवर अवतरलेला विष्णू. त्रैलोक्य म्हणजे स्वर्ग, पृथ्वी आणि पाताळ. देवांचा राजा इंद्र याने गवळ्यांचे गाव बुडवायला वादळी पाऊस पाठवला, तेव्हा कृष्णाने गोवर्धन पर्वत छत्रीसारखा त्यांच्यावर धरला. त्रैलोक्य धारण करणाऱ्यालाच धारण करणे हा त्याहून मोठा पराक्रम, तरी कीर्ती मात्र त्याची होते. इथे पुण्य म्हणजे पूर्वीच्या चांगल्या कर्मांनी साठलेला ठेवा; रघुनाथजी त्याचा अर्थ मागच्या जन्मांचे पुण्य असा घेतात. कीर्ती कृतीच्या मोठेपणाप्रमाणे मिळत नाही. हा ठेवा नेईल, तिकडे ती जाते. अध्याय १५, श्लोक १९.