चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
दुसऱ्याच्या कीर्तीने होरपळलेले
दह्यमानाः सुतीव्रेण नीचाः परयशोऽग्निना । अशक्तास्तत्पदं गन्तुं ततो निन्दां प्रकुर्वते ॥
नीच माणसे दुसऱ्यांची निंदा का करतात? “दुसऱ्याच्या कीर्तीच्या प्रखर अग्नीने होरपळलेले, आणि त्याच्या पदापर्यंत पोहोचू न शकणारे नीच लोक मग त्याची निंदा करू लागतात.” श्लोक हे सगळे घडते त्याच क्रमाने मांडतो. आधी जळजळ: दुसऱ्या कोणाची स्तुती होते, आणि नीच माणसाला ती अंगाला झळ लागल्यासारखी जाणवते. मग अपयश: त्या उंचीपर्यंत तो स्वतः पोहोचू शकत नाही. निंदा सगळ्यात शेवटी येते, कारण अंतर मिटवायचा तेवढाच मार्ग त्याच्याकडे उरलेला असतो. आपल्याला वर चढता येत नसेल, तर दुसऱ्याला खाली ओढायचा प्रयत्न तरी करता येतो. आपल्याला जी बढती मिळवता आली नाही, तिला हिणवणारा सहकारी आठवा. त्याच्या हिणवण्यातून बढती मिळालेल्याविषयी काहीच कळत नाही. त्याच्या आतल्या आगीविषयी मात्र सगळे कळते. अध्याय १३, श्लोक ११.