चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
सज्जनांच्या मागे थोडेच
साधुभ्यस्ते निवर्तन्ते पुत्रमित्राणि बान्धवाः । ये च तैः सह गन्तारस्तद्धर्मात्सुकृतं कुलम् ॥
“पुत्र, मित्र आणि नातलग सज्जनांपासून दूर होतात. पण जे त्यांच्याबरोबर जातात, ते आपल्या पुण्याने सगळे कुळ पवित्र करतात.” इथे सज्जन म्हणजे साधुसंत आणि खरोखर सरळमार्गी माणसे. त्यांचा मार्ग संयम आणि दान मागतो, आणि ते फार थोड्यांना हवे असते. बहुतेक लोक, अगदी त्यांचे स्वतःचे पुत्र आणि मित्रसुद्धा, त्यांच्यापासून अंतर राखून राहतात. जे त्यांची संगत धरतात, ते त्यांच्या चांगुलपणात वाटेकरी होतात. या संगतीचे पुण्य त्यांच्यापुरते राहत नाही; त्यांचे सगळे कुळ पवित्र होते, असे श्लोक म्हणतो. हा अर्थ मिहिरचंद्रांचा; ही आवृत्ती त्यांच्याच १८९९ च्या हिंदी टीकेनुसार चालते. सुमारे १८९० मध्ये नीती इंग्रजीत आणणारे रघुनाथजी या श्लोकाचा अर्थ वेगळा लावतात. त्यांच्या मते एखादा गृहस्थ भक्तीकडे वळला, की त्याचे पुत्र आणि नातलग त्याला सोडून जातात; जे त्याच्याबरोबर राहतात, ते कुळ पवित्र करतात. अध्याय ४, श्लोक २.