चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
सागराहून स्थिर
प्रलये भिन्नमर्यादा भवन्ति किल सागराः । सागरा भेदमिच्छन्ति प्रलयेऽपि न साधवः ॥
“प्रलयकाळी सागर आपल्या मर्यादा ओलांडतात, असे म्हणतात; त्यांना बदल हवा असतो. सज्जन मात्र प्रलयकाळीही मर्यादा सोडत नाहीत.” मुद्दा स्थिरतेचा आहे. मर्यादेत राहण्याचे जुने उदाहरण म्हणजे सागर: कितीही खवळला तरी तो किनारा सोडत नाही. जुन्या भारतीय समजुतीनुसार फक्त प्रलयकाळी, जगाच्या अंती सगळे विलय पावत असताना, सागर सगळे किनारे ओलांडतात आणि पृथ्वी बुडवतात. तेव्हाही सज्जन आपल्या मर्यादा पाळतात, असे श्लोक म्हणतो. मर्यादा या संस्कृत शब्दाचा अर्थ किनाराही आहे, आणि योग्य आचरणाची सीमाही. म्हणून ही उपमा अगदी नेमकी आहे. अध्याय ३, श्लोक ६.