चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
चार गरजांचे चार मित्र
विद्या मित्रं प्रवासेषु भार्या मित्रं गृहेषु च । व्याधितस्यौषधं मित्रं धर्मो मित्रं मृतस्य च ॥
“प्रवासात विद्या मित्र, आणि घरी पत्नी मित्र. रोग्याचा मित्र औषध, आणि मेलेल्याचा मित्र धर्म.” प्रत्येक मित्र एकेका गरजेचा आहे. घरापासून दूर कोणी तुझे कुटुंब ओळखत नाही, तुझ्या वडिलांचे नाव जाणत नाही; तिथे तुझी विद्याच तुला भाकरी आणि मान मिळवून देते. घरी पत्नी सोबती असते: ती घर सांभाळते, आणि घरच्या अडचणींत वाटेकरी होते. आजाऱ्यासाठी कोणताही मित्र जे करू शकत नाही, ते औषध करते. इथे धर्म म्हणजे कर्तव्य आणि सदाचार, आणि तसे जगल्याने मिळणारे पुण्यही. जुन्या समजुतीनुसार मृत्यूनंतरही माणसाबरोबर जाणारा तोच एकमेव मित्र. धन घरातच राहते, आणि नातलग स्मशानातून माघारी फिरतात; मेलेल्याबरोबर जाते ते फक्त त्याने केलेले चांगले. हा श्लोक १२.१७ येथे पुन्हा येतो. अध्याय ५, श्लोक १५; पुन्हा १२.१७ येथे.