चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
चार धूर्त
नराणां नापितो धूर्तः पक्षिणां चैव वायसः । चतुष्पदां शृगालस्तु स्त्रीणां धूर्ता च मालिनी ॥
“माणसांमध्ये न्हावी धूर्त, पक्ष्यांमध्ये कावळा, पशूंमध्ये कोल्हा, आणि स्त्रियांमध्ये मालीण.” कावळा आणि कोल्हा हे प्रत्येक भारतीय नीतिकथेतले धूर्त प्राणी: इतरांच्या उष्ट्यावर जगणारे चोर आणि लबाड. त्यांच्या शेजारी श्लोक असे दोन व्यवसाय ठेवतो, ज्यांचा इतरांच्या गुपितांशी जवळचा संबंध होता. गावचा न्हावी घरोघरी जाऊन पुरुषांची दाढी करी, आणि त्यांच्या सगळ्या बातम्या ऐकी. कोणत्या घरात लग्नाची मुलगी आहे, आणि कोणत्या घराला कर्ज लपवायचे आहे, हे त्याला ठाऊक असे. तो निरोप पोहोचवी, आणि लग्ने जुळवायला मदत करी. मालीण मोठ्या घरांत स्त्रियांच्या दालनांपर्यंत हार घेऊन जाई. संस्कृत कथांमध्ये ती गुप्त प्रेमिकांमधली ठरलेली दूती असते. त्या समाजात व्यवसाय वंशपरंपरेने चालत. म्हणून न्हावी किंवा माळी यांच्याविषयीचे वचन म्हणजे अख्ख्या समाजाविषयीचे वचन. कावळ्याप्रमाणेच श्लोक त्यांनाही त्यांच्या जातीवरून जोखतो. अध्याय ५, श्लोक २१.