चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
वर दूध, आत विष
परोक्षे कार्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् । वर्जयेत्तादृशं मित्रं विषकुम्भं पयोमुखम् ॥
मग येतो खोटा मित्र. “पाठीमागे काम बिघडवणाऱ्या आणि तोंडावर गोड बोलणाऱ्या मित्राला सोडून द्यावे. तो म्हणजे तोंडाशी दूध असलेला विषाचा घडा.” हे चित्र अगदी नेमके आहे. घड्यात डोकावले की दिसते ते दूध. विष तळाशी असते, आणि ते प्यायल्यावरच कळते. असा मित्र उघड शत्रूपेक्षा ओळखायला कठीण. त्याचे गोड बोलणे थेट तुझ्यापर्यंत पोहोचते; त्याने केलेले नुकसान नंतर, दुसऱ्यांमार्फत पोहोचते. त्याच्यावर अधिक बारीक लक्ष ठेव, असे हा श्लोक सांगत नाही. त्याला सोडून दे, असे सांगतो. प्राण्यांच्या गोष्टींचा जुना ग्रंथ, पंचतंत्र, अशाच मित्राच्या गोष्टीने सुरू होतो. दमनक हा कोल्हा सिंह आणि बैल या आपल्या दोन्ही मित्रांची खुशामत करतो. तो दोघांना एकमेकांविरुद्ध भडकवत राहतो, आणि शेवटी सिंह बैलाला मारतो. अध्याय २, श्लोक ५.