चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
सुगंध मातीत उतरतो
सत्सङ्गाद्भवति हि साधुता खलानां साधूनां न हि खलसंगतः खलत्वम् । आमोदं कुसुमभवं मृदेव धत्ते मृद्गन्धं नहि कुसुमानि धारयन्ति ॥
संगतीचा परिणाम एकाच दिशेने होतो, असे पुढचा श्लोक सांगतो. “सत्संगाने दुष्टसुद्धा सज्जन होतात, पण दुष्टांच्या संगतीने सज्जन दुष्ट होत नाहीत. फुलांचा सुगंध मातीला लागतो; मातीचा वास फुलांना कधीच लागत नाही.” मोगऱ्याच्या झुडपाखाली जमिनीवर गळून पडलेली फुले डोळ्यांसमोर आणा. काही वेळ तिथली मातीही सुगंधित होते. पण धुळीतून एखादे फूल उचलून पाहा. त्याला फुलाचाच वास येतो, धुळीचा नाही. या चित्रात सज्जन म्हणजे फुले. त्यांचा चांगुलपणा त्यांच्याजवळ बसणाऱ्या प्रत्येकाला लागतो, आणि इतरांचा ओबडधोबडपणा त्यांना चिकटत नाही. हा आशेचा श्लोक आहे. या पुस्तकातले पुढचे श्लोक दुष्टांविषयी इतकी आशा बाळगत नाहीत. अध्याय १२, श्लोक ७.