चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
विषवृक्षाची दोन गोड फळे
संसारविषवृक्षस्य द्वे फले अमृतोपमे । सुभाषितं च सुस्वादु सङ्गतिः सज्जने जने ॥
“संसार हा विषवृक्ष आहे, पण त्याला अमृतासारखी दोन फळे येतात: चवीला गोड अशी सुभाषिते, आणि सज्जनांची संगत.” इथे संसार म्हणजे जन्म, इच्छा, हानी आणि मृत्यू यांचे कधीही न संपणारे चक्र. भारतीय तत्त्वज्ञानात त्याला अनेकदा कडू किंवा विषारी म्हटले आहे. हा श्लोक ते सगळे मान्य करतो, आणि तरीही त्यात मिळवण्याजोग्या दोन गोष्टी दाखवतो. सुभाषिते म्हणजे या पुस्तकातल्या श्लोकांसारखी शहाणपणाची छोटी, घोटीव पद्ये. ती ऐकायला गोड असतात, आणि त्यांची चव आयुष्यभर टिकते. दुसरे फळ म्हणजे या पानांचा विषय, सज्जनांची संगत. दोन्ही एकमेकांबरोबरच येतात, कारण अशी वचने बोलणारे आणि त्याप्रमाणे जगणारे हेच सज्जन असतात. अध्याय १६, श्लोक १८.