चाणक्य नीति · Friends, Foes and Company
जिथली गोष्ट तिथे शोभते
समाने शोभते प्रीतिः राज्ञि सेवा च शोभते । वाणिज्यं व्यवहारेषु दिव्या स्त्री शोभते गृहे ॥
चार गोष्टी आपल्या योग्य जागीच शोभतात, असे हा श्लोक सांगतो. “प्रेम बरोबरीच्यांमध्ये शोभते, सेवा राजाजवळ शोभते, व्यापाऱ्याची चतुराई व्यवहारात शोभते, आणि उत्तम स्त्री घरात शोभते.” प्रेम, किंवा मैत्री, बरोबरीच्या माणसांमध्ये सहज जुळते. मोठा आणि लहान यांच्यातली मैत्री लवकरच आश्रयदाता आणि आश्रित अशा नात्यात बदलते. महाभारतात राजा द्रुपदाने नेमका हाच मुद्दा मांडून आपल्या लहानपणच्या गरीब मित्राला, द्रोणाला, धुडकावून लावले, आणि आयुष्यभराचा शत्रू ओढवून घेतला. बाकीच्या तिन्ही गोष्टी याच नियमाने चालतात. राजाची सेवा सार्थ ठरते, कारण तो तिचे बक्षीस देऊ शकतो. चतुर घासाघीस बाजारात शोभते; घरी, मित्रांमध्ये ती शोभत नाही. सुंदर आणि गुणी स्त्रीचे मोल घराची स्वामिनी म्हणून खुलते. प्रत्येक गोष्टीची आपली जागा असते. ती जागा सुटली, की चांगली गोष्टही विसंगत दिसते. अध्याय २, श्लोक २०.