चाणक्य नीति · Home and Family
दूध न देणारी गाय
किं तया क्रियते धेन्वा या न दोग्ध्री न गर्भिणी । कोऽर्थः पुत्रेण जातेन यो न विद्वान् न भक्तिमान् ॥
“जी दूधही देत नाही आणि वासरूही देत नाही, अशा गाईचा काय उपयोग? जो ना विद्वान, ना भक्तिमान, अशा पुत्राच्या जन्माचा काय फायदा?” खेड्यातल्या घरात गाय म्हणजे धन. ती कुटुंबाला दूध देई, आणि गोठ्याला व नांगराला वासरे. यातले काहीच न करणारी गाय आपला चारा खाई, आणि बदल्यात काहीच देत नसे. पुत्राचे मोलही तितक्याच सरळपणे दोन गोष्टींवर ठरते: विद्या, आणि आईवडिलांची भक्ती. ज्याच्याकडे यातले काहीच नाही, तो पुत्र म्हणजे पोसायचे आणखी एक तोंड, बाकी काही नाही. अशा भक्तीचा आदर्श म्हणजे श्रावणबाळ; त्याची गोष्ट आजही मुलांना सांगितली जाते. त्याने आपल्या अंध, म्हाताऱ्या आईवडिलांना खांद्यावरच्या कावडीच्या दोन टोपल्यांत बसवून तीर्थयात्रेला नेले. अध्याय ४, श्लोक ९.