चाणक्य नीति · Home and Family
कशाने काय शुद्ध होते
भस्मना शुद्ध्यते कांस्यं ताम्रमम्लेन शुद्ध्यति । रजसा शुद्ध्यते नारी नदी वेगेन शुद्ध्यति ॥
स्त्रिया कशा असतात असे मानले जाई, हे सांगून झाल्यावर ग्रंथ त्यांच्या आयुष्याच्या नियमांकडे वळतो. “काशाचे भांडे राखेने स्वच्छ होते, आणि तांब्याचे आंबटाने. स्त्री मासिक धर्माने शुद्ध होते, आणि नदी आपल्या प्रवाहाने.” काशाची ताटे चुलीतल्या राखेने घासली जात, आणि तांब्याची भांडी चिंचेने किंवा लिंबाने. नदी आपला गाळ वाहून नेते, आणि पुन्हा नितळ वाहू लागते. तशीच स्त्री मासिक धर्माने शुद्ध होते, असे श्लोक म्हणतो. इथली शुद्धता म्हणजे धार्मिक शुद्धता: त्या काळच्या नियमांनुसार कुटुंबाचा स्वयंपाक करायला आणि घरच्या पूजेत भाग घ्यायला योग्य असणे. ब्राह्मणांच्या घरांत हे नियम सर्वांत कडक पाळले जात. मासिक धर्माच्या दिवसांत स्त्रीला स्वयंपाकघरापासून आणि घरच्या पूजेपासून दूर ठेवले जाई. ते दिवस संपले, की ती स्नान करी, आणि वापरानंतर घासलेल्या भांड्यासारखी पुन्हा शुद्ध मानली जाई. अध्याय ६, श्लोक ३.