चाणक्य नीति · Home and Family
थोडे दुःख, जन्मभराचे दुःख
मूर्खश्चिरायुर्जातोऽपि तस्माज्जातमृतो वरः । मृतः स चाल्पदुःखाय यावज्जीवं जडो दहेत् ॥
“दीर्घायुषी मूर्ख पुत्रापेक्षा जन्मतःच मेलेला पुत्र बरा. मेलेले मूल थोडेच दुःख देते; मूर्ख मात्र जन्मभर जाळत राहतो.” श्लोक दोन दुःखांची तुलना करतो, आणि ती ते किती काळ टिकतात यावरून करतो. जन्मतःच गेलेल्या बाळासाठी शोक होतो, आणि कालांतराने दुःख ओसरते. मूर्ख मुलगा मात्र दर वर्षी नवे दुःख देतो. वडिलांनी उभे केलेले तो उधळून टाकतो, शत्रू निर्माण करतो, घराण्याला लाज आणतो, आणि त्याच्यावर कशाचीच जबाबदारी सोपवता येत नाही. आईवडील हे सगळे उरलेल्या आयुष्यभर पाहत राहतात. नीतीतला मूर्ख बहुधा विद्या आणि समज नसलेला, आणि शिकायलाच तयार नसलेला माणूस असतो. थोडे पुढे मुलांच्या संगोपनाविषयीचे श्लोक येतात. मुलगा असा मूर्ख निघू नये म्हणून काय करावे, ते त्यांत सांगितले आहे. अध्याय ४, श्लोक ७.