चाणक्य नीति · Home and Family
आगीविना सहा चटके
कुग्रामवासः कुलहीनसेवा कुभोजनं क्रोधमुखी च भार्या । पुत्रश्च मूर्खो विधवा च कन्या विनाग्निना षट्प्रदहन्ति कायम् ॥
“वाईट गावात राहणे, हीन कुळातल्या धन्याची चाकरी, वाईट अन्न, रागीट चेहऱ्याची पत्नी, मूर्ख पुत्र, आणि विधवा मुलगी. हे सहा आगीविना शरीर जाळतात.” यातली प्रत्येक गोष्ट आतल्या आत धुमसणारी आग आहे: रोज जाळणारे, कधीच न विझणारे दुःख. वाईट गाव म्हणजे रोगट किंवा भांडखोर गाव; रघुनाथजी रोगट हा अर्थ घेतात. हीन कुळातला धनी म्हणजे ज्याच्या घराण्याला नाव नाही, प्रतिष्ठा नाही, असा धनी. चांगल्या कुळात जन्मलेल्या माणसाला त्याचे हुकूम म्हणजे रोजचा अपमान वाटे. विधवा मुलीविषयी थोडे सांगायला हवे. वरच्या जातींत विधवेला पुन्हा लग्न करता येत नसे. दागिने आणि सुखसोयी यांच्याविना ती उरलेले आयुष्य काढे, आणि बहुधा वडिलांच्या घरी परत येऊन राही. वडील तिला तिथे रोज पाहत. अध्याय ४, श्लोक ८.