चाणक्य नीति · Home and Family
चंद्र आणि रात्र
एकेनापि सुपुत्रेण विद्यायुक्तेन साधुना । आह्लादितं कुलं सर्वं यथा चन्द्रेण शर्वरी ॥
“विद्वान आणि सज्जन असा एकच सुपुत्र सगळ्या कुळाला आनंद देतो, जसा चंद्र रात्रीला.” श्लोक एकाच पुत्राकडून दोन गोष्टी मागतो: विद्या आणि सज्जनपणा. सद्गुण नसलेला विद्वान घराण्याला आनंद देत नाही, आणि विद्या नसलेला सज्जन त्याला वाट दाखवू शकत नाही. दोन्ही एकत्र आल्या, की ज्याचा घराण्याला आनंद वाटतो, असा पुत्र घडतो. त्या आनंदासाठी चंद्र हे अगदी योग्य चित्र आहे. चांदण्या रात्रीचे जग अंधाऱ्या रात्रीपेक्षा अगदी वेगळे असते. लोक बाहेर अंगणात बसतात, वाटसरूंना वाट सापडते, आणि दिवसभराच्या उन्हानंतर तो शीतल प्रकाश हवाहवासा वाटतो. म्हणूनच भारतीय कवींना चांदणे इतके प्रिय आहे. अध्याय ३, श्लोक १६.