चाणक्य नीति · Home and Family
स्त्रिया काय करणार नाहीत?
कवयः किं न पश्यन्ति किं न भक्षन्ति वायसाः । मद्यपाः किं न जल्पन्ति किं न कुर्वन्ति योषितः ॥
“कवींना काय दिसत नाही? कावळे काय खात नाहीत? दारुडे काय बरळत नाहीत? स्त्रिया काय करत नाहीत?” प्रत्येक प्रश्नाचा अर्थ आहे, “त्यांच्या आवाक्याबाहेर काहीच नाही.” कवीची कल्पना सगळीकडे पोहोचते; आजही म्हण आहे, “जे न देखे रवी, ते देखे कवी.” कावळा काहीही खातो, आणि दारुडा काहीही बरळतो. स्त्री, हा श्लोक म्हणतो, काहीही करते. शेवटचा प्रश्न एकटाच वाचला, तर तो स्तुतीसारखाही वाटेल: स्त्रीला काहीच अशक्य नाही. पण कावळे आणि दारुडे यांच्या शेजारी ठेवल्यावर तो स्तुती राहत नाही. हा श्लोक कोड्यासारख्या म्हणीच्या धाटणीचा आहे: तीन सोपी उदाहरणे, आणि शेवटी बोलणाऱ्याला जे म्हणायचे आहे ते. हा विनोद पुरुषांच्या आपापसातला आहे. अध्याय १०, श्लोक ४.