चाणक्य नीति · Home and Family
नावाला शोभणारे
ते पुत्रा ये पितुर्भक्ताः स पिता यस्तु पोषकः । तन्मित्रं यत्र विश्वासः सा भार्या यत्र निर्वृतिः ॥
“जे पित्याची भक्ती करतात, तेच पुत्र. जो पालनपोषण करतो, तोच पिता. ज्याच्यावर विश्वास ठेवता येतो, तोच मित्र. आणि जिच्या सहवासात समाधान मिळते, तीच पत्नी.” प्रत्येक ओळ सगळ्यांच्या तोंडी असलेला एक शब्द घेते, आणि विचारते: हे नाव कशाने मिळते? एखाद्याच्या घरी जन्म घेतल्याने कोणी पुत्र होत नाही; भक्तीने होतो. मुलांना जन्म दिल्याने कोणी पिता होत नाही; त्यांना खाऊपिऊ घालून वाढवल्याने होतो. आपल्या पंगतीला बसणारा प्रत्येक जण मित्र नसतो; ज्याच्यावर विश्वास ठेवता येतो, तो मित्र. पत्नी ती, जिच्या सहवासात पतीला निर्वृती मिळते. निर्वृती हा संस्कृत शब्द; त्याचा अर्थ समाधान, मनाला लाभणारी शांतता. भांडणे आणि रुसवेफुगवे यांनी भरलेल्या संसारात पत्नी फक्त नावापुरती उरते, असे श्लोक सुचवतो. पहिली जोडी दोन्ही बाजूंनी बांधलेला करार आहे: पुत्राने भक्ती द्यायची, आणि पित्याने आधार. अध्याय २, श्लोक ४.