चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
नसलेलेच बरे
वरं न राज्यं न कुराजराज्यं वरं न मित्रं न कुमित्रमित्रम् । वरं न शिष्यो न कुशिष्यशिष्यो वरं न दारा न कुदारदारः ॥
“वाईट राजाच्या राज्यापेक्षा राज्यच नसलेले बरे, आणि वाईट मित्रापेक्षा मित्र नसलेला बरा. वाईट शिष्यापेक्षा शिष्य नसलेला बरा, आणि वाईट पत्नीपेक्षा पत्नी नसलेली बरी.” चाणक्यांच्या काळातल्या गृहस्थाच्या जीवनातली ही चार नाती आहेत. ज्याच्या राज्यात तो राहत असे तो राजा, आणि ज्याच्यावर तो विश्वास ठेवत असे तो मित्र. ज्याला तो शिकवत असे तो शिष्य, आणि जिच्याबरोबर तो संसार करत असे ती पत्नी. या प्रत्येकाकडून त्याला आधार मिळायचा असतो. यातले प्रत्येक नाते वाईट निघाले, तर रोजच्या रोज हानी करत राहते. वाईट राजा सगळ्या प्रजेला छळतो. वाईट मित्र विश्वासघात करतो. वाईट शिष्य गुरूचे कष्ट वाया घालवतो, आणि त्याच्या नावाला बट्टा लावतो. वाईट पत्नी घरच दुःखाचे आगर करते. नाते नसणे ही केवळ उणीव असते. वाईट नाते असणे त्याहून वाईट. ते का, हे पुढचा श्लोक एकेका नात्याविषयी सांगतो. अध्याय ६, श्लोक १३.