चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
लोकांच्या हितासाठी
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया । येन विज्ञातमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रपद्यते ॥
“म्हणून लोकांच्या हितासाठी मी तो सांगतो. तो नुसता जाणला, तरी माणसाला सर्व काही कळते.” हा ग्रंथ कोणासाठी आहे, ते पाहा. राजनीतीवरचा ग्रंथ राजपुत्रांपुरता राखून ठेवता आला असता. हा मात्र उघडपणे, सर्वसामान्य लोकांच्या हितासाठी दिला आहे. शेवटचा दावा मोठा आहे, आणि तो मुद्दामच मोठा आहे. ग्रंथ कष्ट घेण्याजोगा का आहे, हे वाचकाला कळावे म्हणून जुने संस्कृत ग्रंथ अनेकदा असे वचन देऊनच सुरू होतात. इथले वचन असे, की हे श्लोक एकदा समजले, की सर्व गोष्टींच्या आकलनाची वाट मोकळी होते. म्हणूनच हा ग्रंथ राजदरबाराच्या कितीतरी पलीकडे पोहोचतो. आपले नुकसान आपल्यापाशीच ठेवण्याविषयीचा श्लोक, किंवा कठीण काळात मित्राची पारख करण्याविषयीचा श्लोक, राजाइतकाच एखाद्या कारकुनाला किंवा आईलाही उपयोगी पडतो. अध्याय १, श्लोक ३.