चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
यांच्यावर विश्वास नको
नदीनां शस्त्रपाणीनां नखीनां शृङ्गिणां तथा । विश्वासो नैव कर्तव्यः स्त्रीषु राजकुलेषु च ॥
आता श्लोक जपून हाताळायच्या गोष्टींकडे वळतात. सुरुवात होते कधीही विश्वास ठेवू नये अशांच्या यादीने. “नद्या, हातात शस्त्र घेतलेली माणसे, नखे किंवा शिंगे असलेले पशू, स्त्रिया आणि राजघराणी: यांच्यावर कधीही विश्वास ठेवू नये.” यांच्यापैकी कोणीही आधी काही कल्पना न देता उलटू शकते. आज शांत वाहणाऱ्या नदीला उद्या पूर येतो, किंवा आपण उभे आहोत तो काठच ती पोखरून टाकते. हातात शस्त्र असलेल्या माणसाशी झालेले भांडण खुनात संपू शकते. कुत्रा किंवा बैल वर्षानुवर्षे माणसाळलेला असला, तरी एखाद्या दिवशी चावतो किंवा शिंग मारतो. राजघराण्यात आजची मर्जी उद्याचा कट ठरते. हरणाऱ्या राजपुत्रावर ज्यांनी विश्वास ठेवला, ते त्याच्याबरोबरच कोसळतात. स्त्रियाही याच यादीत आहेत, आणि श्लोक हे अगदी स्पष्ट म्हणतो: स्त्रीवर विश्वास ठेवू नये. हा सल्ला पुरुषाला दिलेला आहे, त्याच्या जगातल्या धोक्यांविषयी. हाच ग्रंथ घरसंसारावरच्या श्लोकांत चांगल्या पत्नीची स्तुतीही करतो: ती शुद्ध, पतिनिष्ठ आणि सत्य बोलणारी असते. अध्याय १, श्लोक १५.