चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
फार जवळ नको, फार दूर नको
अत्यासन्ना विनाशाय दूरस्था न फलप्रदाः । सेव्यतां मध्यभावेन राजा वह्निर्गुरुः स्त्रियः ॥
“फार जवळ राहिले, तर हे नाशाला कारण होतात; फार दूर राहिले, तर काही फळ देत नाहीत. म्हणून राजा, अग्नी, गुरू आणि स्त्रिया यांची सेवा मधले अंतर राखून करावी.” हा नियम आगीच्या उदाहरणात सर्वांत नीट दिसतो. आगीच्या फार जवळ बसले, तर चटका बसतो; फार दूर बसले, तर थंडी वाजत राहते. राजाचेही तसेच. जे सतत त्याच्या शेजारी असतात, त्यांनाच त्याच्या रागाचा तडाखा सर्वांत आधी बसतो. जे दूर राहतात, त्यांना त्याची कसलीच मर्जी मिळत नाही. ज्या गुरूपासून आपण दूर राहतो, तो आपल्याला काहीच शिकवत नाही; आणि ज्याच्याशी फार सलगी होते, त्याचा मान राहत नाही. चौथ्या आहेत स्त्रिया, आणि श्लोकात जसे आहे तसेच इथे सांगितले आहे: पुरुषाने त्यांच्याशी फार जवळीकही ठेवू नये, आणि फार दुरावाही. हा श्लोक पुरुषांना उद्देशून आहे. त्या काळच्या समाजात चांगल्या घरचे स्त्री-पुरुष बहुधा घरातल्या घरातच एकमेकांना भेटत. फार सलगी झाली, तर पुरुषाच्या आणि स्त्रीच्या, दोघांच्याही नावाला बट्टा लागू शकतो, असे मानले जाई. अध्याय १४, श्लोक ११.