चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
काहीच दूर नाही
कोऽतिभारः समर्थानां किं दूरं व्यवसायिनाम् । को विदेशः सुविद्यानां कः परः प्रियवादिनाम् ॥
“समर्थाला जड ओझे कोणते? उद्योगी माणसाला दूर काय? विद्वानाला परदेश कोणता? आणि गोड बोलणाऱ्याला परका कोण?” प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर एकच: कुठलेच नाही. आणि प्रत्येक प्रश्न असे बळ सांगतो, जे माणसाच्या अंगचे असते; जन्माने किंवा पदाने मिळालेले नसते. सामर्थ्य ओझे उचलते, आणि उद्योग अंतर कापतो. विद्येला प्रत्येक देशात मान मिळतो, आणि गोड वाणी परक्यांनाही मित्र करते. तिसऱ्या प्रश्नाला त्या काळी खरा अर्थ होता. विद्वान एका दरबारातून दुसऱ्या दरबारात जात, आणि विद्वान माणसाला जिथे जाईल तिथे आश्रयदाते मिळत. एका परंपरेनुसार चाणक्य स्वतः दूर वायव्येकडच्या तक्षशिलेचे अध्यापक होते, आणि त्यांचे नाव झाले ते मगधाच्या दरबारात. चौथ्या प्रश्नाला उदाहरणाची गरज नाही. सौजन्याच्या शब्दाला काही खर्च पडत नाही, आणि तो कुठेही दारे उघडतो. अध्याय ३, श्लोक १३.