चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
ससा आणि सिंह
बुद्धिर्यस्य बलं तस्य निर्बुद्धेश्च कुतो बलम् । वने सिंहो मदोन्मत्तः शशकेन निपातितः ॥
“ज्याच्याकडे बुद्धी, त्याच्याकडे बळ. बुद्धिहीनाला बळ कुठले? वनात मदाने उन्मत्त झालेल्या सिंहाला एका सशाने लोळवले.” हा ससा पंचतंत्रातल्या एका गोष्टीचा नायक आहे. पंचतंत्र हा प्राण्यांच्या गोष्टींचा जुना संस्कृत ग्रंथ. वनातल्या प्राण्यांना रोज एक प्राणी सिंहाच्या भक्ष्यासाठी पाठवावा लागे. ज्या दिवशी सशाची पाळी आली, त्या दिवशी तो उशिरा पोहोचला, आणि म्हणाला, “वाटेत दुसऱ्या एका सिंहाने मला अडवले.” संतापलेल्या सिंहाला ससा एका खोल विहिरीकडे घेऊन गेला. सिंहाला पाण्यात स्वतःचेच प्रतिबिंब दिसले. त्याच्याशी लढायला त्याने उडी घेतली, आणि तो बुडून मेला. सिंहाकडे बळ होते, आणि सशाकडे बुद्धी. बाकीचे काम सिंहाच्या गर्वाने केले. मिहिरचंद्रांच्या छापील दर्पणात सशाऐवजी “कोल्हा” असा पाठ आहे. अध्याय १०, श्लोक १६.