चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
शत्रूचे तीन प्रकार
अनुलोमेन बलिनं प्रतिलोमेन दुर्जनम् । आत्मतुल्यबलं शत्रुं विनयेन बलेन वा ॥
आता श्लोक प्रतिस्पर्धी आणि शत्रू यांच्याकडे वळतात. “बलवान शत्रूला त्याच्या मनासारखे वागून जिंकावे, आणि दुष्टाला त्याच्या विरोधात उभे राहून. आपल्या बरोबरीच्या शत्रूला विनयाने किंवा बळाने जिंकावे.” बलवानाला समोरासमोर हरवता येत नाही. त्याच्यापुढे वाकावे, त्याच्या कलाने घ्यावे, आणि आपली वेळ येईपर्यंत वाट पाहावी. दुष्ट माणूस सौम्यपणाला दुबळेपणा समजतो; त्याला खंबीरपणेच तोंड द्यावे लागते. बरोबरीच्या शत्रूविरुद्ध दोन्ही मार्ग चालू शकतात, आणि कोणता, ते परिस्थिती ठरवते: जिथे सौजन्य उपयोगी पडेल तिथे सौजन्य, जिथे भाग पडेल तिथे बळ. मिहिरचंद्रांच्या छापील दर्पणात दुसरा प्रकार “दुर्बळ शत्रू” असा आहे: आपल्यापेक्षा दुर्बळ शत्रूला त्याच्या विरोधात उभे राहून नमवावे. अध्याय ७, श्लोक १०.