चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
वाईट नात्याची किंमत
कुराजराज्येन कुतः प्रजासुखं कुमित्रमित्रेण कुतोऽभिनिर्वृतिः । कुदारदारैश्च कुतो गृहे रतिः कुशिष्यमध्यापयतः कुतो यशः ॥
“वाईट राजाच्या राज्यात प्रजेला सुख कुठले? वाईट मित्राकडून मनःशांती कुठली? वाईट पत्नी असताना घरात आनंद कुठला? आणि वाईट शिष्याला शिकवून कीर्ती कुठली?” प्रत्येक नात्याचे स्वतःचे फळ असते. प्रजेला राजाकडून सुरक्षितता आणि स्वास्थ्य हवे असते. माणसाला मित्राकडून मनःशांती हवी असते, आणि पत्नीकडून घरातले सुख. गुरूला आपल्या शिष्यांमुळे नाव व्हावे, अशी आशा असते. यातले कोणीही वाईट निघाले, तर ते नाते ज्यासाठी होते, तीच गोष्ट हिरावली जाते. चाणक्यांची स्वतःची कथा शेवटच्या मुद्द्याची साक्ष देते. परंपरेनुसार त्यांनी आपले सर्वस्व एकाच शिष्यावर पणाला लावले, आणि त्यांची कीर्ती चंद्रगुप्त कसा निघाला, यावरच उभी आहे. अध्याय ६, श्लोक १४.