चाणक्य नीति · Learning, Wisdom and Speech
ऐकण्याचे फळ
श्रुत्वा धर्मं विजानाति श्रुत्वा त्यजति दुर्मतिम् । श्रुत्वा ज्ञानमवाप्नोति श्रुत्वा मोक्षमवाप्नुयात् ॥
“ऐकून माणूस धर्म जाणतो. ऐकून दुर्बुद्धी सोडतो. ऐकून ज्ञान मिळवतो. ऐकून मोक्षही मिळवू शकतो.” श्लोक चार वेळा “ऐकून” म्हणतो. प्राचीन भारतात विद्या आधी ऐकली जाई, मग वाचली जाई. वेद तोंडातून कानात असे पिढ्यान्पिढ्या पोहोचले, म्हणून त्यांना श्रुती, म्हणजे “जे ऐकले ते”, म्हणतात. काय ऐकावे, तेही मिहिरचंद्र सांगतात: शास्त्रे. या चार पायऱ्या चढत्या आहेत. आधी योग्य काय, हे कळते. मग मन वाईट विचारांपासून वळते. मग ज्ञान येते, म्हणजे गोष्टींची अधिक खोल समज. आणि शेवटी मोक्ष: जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून सुटका, भारतीय विचारातले जीवनाचे सर्वोच्च ध्येय. अध्याय ६, श्लोक १.