चाणक्य नीति · Learning, Wisdom and Speech
चार प्रकारचा नाश
हतं ज्ञानं क्रियाहीनं हतश्चाज्ञानतो नरः । हतं निर्नायकं सैन्यं स्त्रियो नष्टा ह्यभर्तृकाः ॥
“आचरणात न आणलेले ज्ञान मेलेले असते. अज्ञानाने माणूस मरतो. नायक नसलेले सैन्य मरते. आणि पती नसलेल्या स्त्रिया नष्ट होतात.” पहिल्या तीन गोष्टी वाया जाण्याविषयी आणि पराभवाविषयी आहेत. कधीच वापरात न आलेले ज्ञान नसल्यासारखेच. न जाणणारा माणूस आपल्या अज्ञानापायीच मार खातो: तो फसवला जातो, भलत्या वाटेला लावला जातो, किंवा बुडतो. सेनापती नसलेले सैन्य हरते; याच पुस्तकातला आधीचा एक श्लोकही (अध्याय ५, श्लोक ७) हेच सांगतो. चौथी गोष्ट कठोर आहे, आणि श्लोक ती सरसकट स्त्रियांविषयी म्हणतो. पती नसलेली स्त्री नष्ट झालेल्या गोष्टींमध्ये गणली आहे. मिहिरचंद्रांच्या हिंदीत आहे, की स्वामी नसलेली स्त्री नष्ट होते. श्लोक जी व्यवस्था गृहीत धरतो, तिच्यात स्त्रीला घर, उपजीविका आणि प्रतिष्ठा पतीमार्फतच मिळत. वरच्या जातींमध्ये विधवेला पुन्हा लग्न करता येत नसे, आणि ती पतीच्या कुटुंबात कोपऱ्यात पडल्यासारखी, उपेक्षित जगत असे. अध्याय ८, श्लोक ८.