चाणक्य नीति · Learning, Wisdom and Speech
एकदाच, कायमचे
सकृज्जल्पन्ति राजानः सकृज्जल्पन्ति पण्डिताः । सकृत्कन्याः प्रदीयन्ते त्रीण्येतानि सकृत्सकृत् ॥
या पुस्तकाचे शेवटचे श्लोक वाणीकडे वळतात. “राजे एकदाच बोलतात. पंडित एकदाच बोलतात. कन्या एकदाच दिली जाते. या तिन्ही गोष्टी एकदाच होतात.” राजाचा शब्द म्हणजे आज्ञा, आणि राजा ती मागे घेत नाही. विद्वान बोलण्याआधी आपले शब्द तोलून घेतो, आणि मग त्यांच्यावर ठाम राहतो. लग्नविधीतल्या कन्यादानात वडील आपली मुलगी वराला देतात, आणि हे दान परत घेता येत नाही. राजाचा शब्द किती महाग पडू शकतो, हे रामायण दाखवते. राजा दशरथाने एकदा आपली राणी कैकेयी हिला दोन वर दिले होते. तिने आपला मुलगा भरत याला राज्याभिषेक, आणि रामाला वनवास मागितला. तेव्हा दशरथ आपला शब्द मागे घेऊ शकला नाही. राम वनात गेले, आणि राजा दुःखाने मरण पावला. अध्याय ४, श्लोक ११.