चाणक्य नीति · Learning, Wisdom and Speech
दोन पायांचा पशू
मूर्खस्तु परिहर्तव्यः प्रत्यक्षो द्विपदः पशुः । भिद्यते वाक्यशल्येन अदृशं कण्टकं यथा ॥
काही माणसांना शिकवताच येत नाही. “मूर्खाला टाळावे. तो उघडउघड दोन पायांचा पशू आहे. न दिसणाऱ्या काट्यासारखा तो शब्दांच्या बाणाने टोचतो.” मूर्ख स्वतः तर अगदी समोर दिसतो. तो माणसासारखा दिसतो, पण त्याची समज पशूची असते. दिसत नाही ती त्याच्या शब्दांनी होणारी इजा. वाटेवरचा काटा पायात घुसेपर्यंत लक्षात येत नाही. मूर्खाचा बेफिकीर किंवा बोचरा शब्दही तसाच, कोणाला कळायच्या आधीच जखम करतो. त्याला शिकवावे, सुधारावे, असे श्लोक म्हणत नाही. त्याला टाळावे, एवढेच म्हणतो. त्याला शिकवणे का वाया जाते, हे पुढचे दोन श्लोक सांगतात. अध्याय ३, श्लोक ७.