चाणक्य नीति · Learning, Wisdom and Speech
एक असेल, तर दुसरे नाही
निःस्पृहो नाधिकारी स्यान्नाकामो मण्डनप्रियः । नाविदग्धः प्रियं ब्रूयात्स्पष्टवक्ता न वञ्चकः ॥
“निःस्पृह माणूस अधिकारपद घेत नाही. कामना नसलेल्याला साजशृंगाराची आवड नसते. चतुर नसलेला गोड बोलू शकत नाही. स्पष्ट बोलणारा फसवणारा नसतो.” प्रत्येक ओळ एखादा गुण आणि त्याच्यामुळे अशक्य ठरणारी गोष्ट शेजारी ठेवते. अधिकारपद म्हणजे सत्तेची जागा: राजाचा अधिकारी, किंवा एखाद्या जमीनदारीचा कारभारी. ज्याला सत्ता, पैसा किंवा पद हवे असते, तोच त्याचे ओझे अंगावर घेतो. उंची कपडे आणि दागिने इतरांना आकर्षित करण्यासाठी घातले जातात. ज्याने इच्छाच सोडली, त्याला त्यांचा काय उपयोग? गोड बोलायला चातुर्य आणि सफाई लागते, आणि मंदबुद्धीकडे यांपैकी काहीच नसते. फसवणाऱ्याला आपला हेतू लपवावा लागतो. म्हणून जो स्पष्ट, तोंडावर बोलतो, तो फसवणारा नसतो. उलट्या बाजूने वाचले, तर प्रत्येक ओळ माणसाला काय हवे आहे, याचा सुगावा देते. अध्याय ५, श्लोक ५.