चाणक्य नीति · Virtue and Conduct
चुकीच्या जागी समाधान
असन्तुष्टा द्विजा नष्टाः सन्तुष्टाश्च महीभृतः । सलज्जा गणिका नष्टा निर्लज्जाश्च कुलाङ्गना ॥
“असंतुष्ट ब्राह्मण नष्ट होतो, आणि संतुष्ट राजाही. लाजाळू वेश्या नष्ट होते, आणि निर्लज्ज कुलीन स्त्रीही.” वेश्या पुरुषांना रिझवून जगत असे: गाणे, नृत्य, चतुर बोलणे आणि आपला सहवास देऊन. लाजाळू वेश्येला तिचा धंदा करता येत नाही. प्रतिष्ठित घराण्यातली स्त्री उलट्या दोषाने नष्ट होते: पुरुषांसमोरच्या धिटाईने. दोन पुरुषांची जोडीही अशीच आहे. ब्राह्मणाने थोड्यात समाधान मानावे; त्याला धनाची हाव लागली, की तो ब्राह्मणपणाला मुकतो. राजाने अधिकाची इच्छा कधीच सोडू नये: अधिक भूमी, अधिक बळ, प्रजेसाठी अधिक सुरक्षितता. आहे त्यात समाधान मानणाऱ्या राजाला, समाधान न मानणारा दुसरा राजा लवकरच गिळून टाकतो. म्हणजे एकच गुण, समाधान किंवा लाज, एकाला घडवतो आणि दुसऱ्याला बुडवतो. हा श्लोक अशा समाजाचा आहे, ज्याने जन्मावरून आणि स्त्री की पुरुष यावरून प्रत्येकाची भूमिका कडकपणे ठरवली होती. स्त्री असो वा पुरुष, प्रत्येक जण आपली भूमिका किती नीट पाळतो, यावरून त्याची किंमत ठरे. अध्याय ८, श्लोक १८.