चाणक्य नीति · Virtue and Conduct
प्रत्येकाचे खरे रूप
कोकिलानां स्वरो रूपं स्त्रीणां रूपं पतिव्रतम् । विद्या रूपं कुरूपाणां क्षमा रूपं तपस्विनाम् ॥
पुढचे श्लोक विचारतात, माणसाला खरी शोभा कशाने येते. “कोकिळेचे रूप तिचा स्वर. स्त्रीचे रूप तिचे पातिव्रत्य. कुरूपांचे रूप विद्या, आणि तपस्व्यांचे रूप क्षमा.” कोकिळा दिसायला साधी आणि काळी असते; तिला सहज कावळा समजले जाते. मग ती गाऊ लागते, आणि तिच्या रूपाचा विचार कोणी करत नाही. विद्वान कुरूप माणसाचेही तसेच: तो बोलू लागला, की त्याचा चेहरा विसरला जातो. तपस्वी देहदंड आणि कठोर तप करत जगतात. त्यांना शोभा त्या कष्टांनी येत नाही; ती क्षमेने येते, म्हणजे अपमान रागावल्याविना सोसण्याने. स्त्रीचे सौंदर्य हे, की ती पतिव्रता असते: “पती हेच जिचे व्रत” अशी, फक्त पतीशी एकनिष्ठ आणि त्याला वाहिलेली. श्लोक तिला पत्नी म्हणून तिच्या स्थानावरून मोजतो. जुन्या कथाही तसेच करत. त्यांतल्या सर्वांत गौरवलेल्या स्त्रियांचा, सीतेसारख्यांचा, गौरव मुख्यतः याच निष्ठेसाठी होतो. अध्याय ३, श्लोक ९.