चाणक्य नीति · Virtue and Conduct
प्रत्येक रत्नाला कोंदण हवे
गुणैः सर्वज्ञतुल्योऽपि सीदत्येको निराश्रयः । अनर्घ्यमपि माणिक्यं हेमाश्रयमपेक्षते ॥
“गुणांनी माणूस सर्वज्ञ परमेश्वराच्या तोडीचा असला, तरी एकटा, आधाराविना, तो दुःख भोगतो. माणिक अनमोल असले, तरी त्याला सोन्याच्या कोंदणाची गरज असतेच.” केवळ गुणांच्या बळावर जगात फार पुढे जाता येत नाही. माणसाला पाठीशी उभा राहणारा कोणी हवा: आश्रयदाता, धनी, किंवा सत्तेत असलेला मित्र. तो नसला, तर त्याचे गुण वापराविना पडून राहतात, कप्प्यात ठेवलेल्या माणकासारखे. चाणक्यांची स्वतःची कथाच हे दाखवते. परंपरा सांगते, की चाणक्यांनी मगधाच्या नंद राजांना खाली खेचले, आणि त्यांच्या जागी आपला शिष्य चंद्रगुप्त याला राजा केले. नंदांचा प्रमुख अमात्य राक्षस दुर्मिळ कर्तृत्वाचा आणि निष्ठेचा माणूस होता. स्वामी गेल्यावर त्याचा एकमेव आधार उरला मलयकेतू, एक दुबळा आणि संशयी राजपुत्र; आणि चंद्रगुप्ताविरुद्धचे त्याचे सगळे डाव फसले. चाणक्यांनी त्याला जिंकून नव्या राजाच्या सेवेत आणले, तेव्हाच त्याच्या गुणांना त्यांचे कोंदण मिळाले. अध्याय १६, श्लोक १०.