चाणक्य नीति · Virtue and Conduct
जन्मजात चार गुण
दातृत्वं प्रियवक्तृत्वं धीरत्वमुचितज्ञता । अभ्यासेन न लभ्यन्ते चत्वारः सहजा गुणाः ॥
काही गुण माणसाबरोबरच जन्माला येतात; ते संस्कारांनी येत नाहीत. नीती असे चार गुण सांगते. “दातृत्व, गोड बोलणे, धीर आणि प्रसंगाचे भान: हे चार गुण जन्मजात असतात. ते सरावाने मिळत नाहीत.” धीर म्हणजे संकटातही डोके ठिकाणावर ठेवणारे शांत धैर्य. प्रसंगाचे भान म्हणजे कुठे, कोणाशी, काय बोलावे आणि काय करावे, हे जाणणे. सरावाने प्रत्येक गुणाचे बाहेरचे रूप शिकवता येते. माणसाला द्यायला शिकवता येते, पण तो तोंड वाकडे करून देतो. तो सभ्य वाक्ये शिकतो, पण ती घोकलेली वाटतात. खरा गुण दिसतो तो विचार करायला वेळ नसतो त्या क्षणी: लगेच पुढे होणारा हात, दुःखात बुडालेल्या मित्राला म्हटलेला नेमका शब्द. अध्याय ११, श्लोक १.